Bankructwo firmy i spółki – definicja i procedura

Problemy z płynnością finansową, narastające zobowiązania i brak możliwości regulowania wymagalnych płatności mogą doprowadzić przedsiębiorstwo do sytuacji, którą potocznie określa się jako bankructwo. W polskich przepisach funkcjonuje przede wszystkim pojęcie upadłości, której podstawą jest niewypłacalność dłużnika. Nie każde zadłużenie firmy oznacza jednak konieczność ogłoszenia upadłości. W artykule wyjaśniamy, czym jest bankructwo firmy i spółki, kiedy powstają podstawy do złożenia wniosku oraz jak przebiega postępowanie upadłościowe.

Czym jest bankructwo firmy i spółki?

Bankructwo firmy to potoczne określenie poważnych problemów finansowych przedsiębiorcy, które mogą prowadzić do jego niewypłacalności. W przepisach prawa nie funkcjonuje odrębna procedura „bankructwa firmy” – właściwym pojęciem jest upadłość przedsiębiorcy, którą ogłasza sąd po spełnieniu ustawowych przesłanek. Samo posiadanie zadłużenia nie oznacza więc jeszcze, że firma formalnie znajduje się w upadłości.

Bankructwo spółki również odnosi się potocznie do jej niewypłacalności i możliwości wszczęcia postępowania upadłościowego. Sposób prowadzenia postępowania oraz jego konsekwencje zależą jednak m.in. od formy prawnej spółki. Inaczej kształtuje się sytuacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a inaczej spółki jawnej czy wspólników spółki cywilnej. W każdym przypadku konieczne jest więc ustalenie, kto posiada zdolność upadłościową oraz na kim spoczywają określone obowiązki związane z niewypłacalnością.

Różnice między bankructwem, a upadłością

Terminy „bankructwo” i „upadłość” bywają używane zamiennie, ale mają różne konotacje. Upadłość to pojęcie prawne uregulowane w ustawie – Prawo upadłościowe. Oznacza formalną procedurę prowadzoną przed sądem gospodarczym, której celem jest zaspokojenie wierzycieli z majątku firmy. Z kolei bankructwo jest określeniem potocznym, używanym w odniesieniu do poważnych problemów finansowych przedsiębiorstwa, jego niewypłacalności lub upadłości. Sam fakt, że firma jest określana jako bankrutująca lub zbankrutowana, nie oznacza więc jeszcze, że sąd formalnie ogłosił jej upadłość.

Najważniejsze różnice między tymi pojęciami przedstawia poniższa tabela:

Najprościej więc przyjąć, że bankructwo opisuje sytuację przedsiębiorstwa w języku potocznym, natomiast upadłość oznacza formalny stan wynikający z orzeczenia sądu i przepisów Prawa upadłościowego. Upadłość przedsiębiorcy należy przy tym odróżnić od upadłości konsumenckiej, której odrębne przepisy dotyczą osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

Więcej o tym w poradniku:

👉 Upadłość konsumencka – co warto wiedzieć?

👉 Jak ogłosić upadłość firmy – zapoznaj się z przepisami

Kiedy firma lub spółka jest niewypłacalna?

Firma lub spółka jest niewypłacalna, gdy utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Prawo upadłościowe przewiduje domniemanie, że taka utrata zdolności nastąpiła, jeżeli opóźnienie w regulowaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące. Nie oznacza to jednak, że każde trzymiesięczne opóźnienie automatycznie prowadzi do ogłoszenia upadłości – sąd ocenia, czy dłużnik rzeczywiście znajduje się w stanie niewypłacalności.

W przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, niewypłacalność może wystąpić również wtedy, gdy ich zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące. Przesłanki tej nie stosuje się jednak do spółek osobowych, w których co najmniej jednym wspólnikiem odpowiadającym za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem jest osoba fizyczna. Kryterium to ma znaczenie m.in. w odniesieniu do spółek posiadających osobowość prawną, ale nie dotyczy w taki sam sposób każdego przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą.

Niewypłacalność należy odróżnić od przejściowych problemów z płynnością finansową. Sam fakt posiadania zadłużenia, chwilowego opóźnienia w płatnościach czy spadku przychodów nie przesądza jeszcze o tym, że firma spełnia przesłanki do ogłoszenia upadłości. Kluczowe jest ustalenie, czy przedsiębiorca nadal jest w stanie regulować wymagalne zobowiązania oraz czy problemy mają charakter trwały.

Kogo dotyczy bankructwo?

Postępowanie upadłościowe może dotyczyć przedsiębiorców prowadzących działalność w różnych formach prawnych. Zgodnie z ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, jej przepisy stosuje się przede wszystkim do przedsiębiorców, a także do niektórych innych podmiotów wskazanych w ustawie. Do grona podmiotów, wobec których może zostać ogłoszona upadłość, zaliczamy m.in.:

• osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą (JDG),
• wspólników prowadzących spółkę cywilną, przy czym upadłość może zostać ogłoszona wobec poszczególnych wspólników będących przedsiębiorcami, a nie wobec samej spółki cywilnej,
• spółki osobowe prawa handlowego, m.in. spółkę jawną, partnerską, komandytową i komandytowo-akcyjną,
• wspólników osobowych spółek handlowych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, a także wspólników spółki partnerskiej,
• kapitałowe spółki handlowe: spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, prostą spółkę akcyjną i spółkę akcyjną.

Nie można natomiast przyjąć, że każdy podmiot wpisany do CEIDG lub KRS automatycznie posiada zdolność upadłościową. Prawo upadłościowe wskazuje również kategorie podmiotów, wobec których upadłości nie można ogłosić. Dlatego możliwość przeprowadzenia postępowania należy oceniać z uwzględnieniem formy prawnej i statusu konkretnego dłużnika.

Jakie są skutki bankructwa firmy lub spółki?

Ogłoszenie upadłości firmy lub spółki wywołuje skutki prawne i majątkowe. Dotyczą one przede wszystkim majątku dłużnika, możliwości samodzielnego zarządzania nim, prowadzonych postępowań egzekucyjnych oraz dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa.

• Masa upadłościowa i syndyk. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli. Syndyk przejmuje zarząd tym majątkiem i zajmuje się jego likwidacją lub spieniężeniem na rzecz wierzycieli. Upadły traci jednocześnie prawo zarządu oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim. Prawo upadłościowe wiąże powstanie masy upadłości właśnie z dniem ogłoszenia upadłości.
• Postępowania egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, które zostało wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega z mocy prawa zawieszeniu z dniem jej ogłoszenia. Po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości takie postępowanie co do zasady ulega umorzeniu. Po ogłoszeniu upadłości nie można również kierować nowej egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości. Prawo upadłościowe przewiduje jednak wyjątki dotyczące określonych zabezpieczeń, m.in. roszczeń alimentacyjnych oraz niektórych roszczeń rentowych.
• Dalsza działalność lub likwidacja. Najczęściej upadłość prowadzi do likwidacji przedsiębiorstwa. Nie oznacza to jednak, że działalność musi zakończyć się natychmiast z chwilą ogłoszenia upadłości. Prawo upadłościowe dopuszcza dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa upadłego, jeżeli możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami albo sprzedaż przedsiębiorstwa w całości lub jego zorganizowanych części. Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi syndyk, powinien podejmować działania służące zachowaniu go co najmniej w niepogorszonym stanie.
• Brak nowych kredytów i ograniczenia. Ogłoszenie upadłości nie wprowadza automatycznego ustawowego zakazu zaciągania nowych kredytów lub pożyczek. Trzeba jednak uwzględnić, że upadły traci możliwość samodzielnego zarządzania mieniem należącym do masy upadłościowej, a zarząd nad nim przejmuje syndyk. Możliwości pozyskiwania i wykorzystywania dodatkowego finansowania są więc istotnie ograniczone i zależą m.in. od sposobu dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa oraz czynności podejmowanych w toku postępowania.
• Obowiązek współpracy z syndykiem. Upadły ma obowiązek wskazać i wydać syndykowi swój majątek oraz dokumenty dotyczące działalności, majątku i rozliczeń. Powinien również udzielać syndykowi i sędziemu-komisarzowi niezbędnych wyjaśnień dotyczących swojego majątku.

Czytaj więcej:

👉 Jak rozpoznać pierwsze symptomy kryzysu finansowego i kiedy rozważyć restrukturyzację?

Procedura bankructwa firmy jednoosobowej

Bankructwo firmy jednoosobowej oznacza prowadzenie postępowania upadłościowego wobec osoby fizycznej będącej przedsiębiorcą. Jeżeli przedsiębiorca stał się niewypłacalny, powinien w pierwszej kolejności ocenić swoją sytuację finansową i ustalić, czy wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Dłużnik ma obowiązek zgłosić wniosek nie później niż w terminie 30 dni od dnia wystąpienia tej podstawy. Wniosek może złożyć również jego wierzyciel osobisty.

Procedura bankructwa jednoosobowej działalności przebiega w następujących etapach:

1. Ocena sytuacji finansowej. Przedsiębiorca powinien sprawdzić, czy faktycznie zachodzą przesłanki niewypłacalności i czy problemy z regulowaniem zobowiązań mają charakter pozwalający na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
2. Przygotowanie i złożenie wniosku. Wniosek powinien zawierać informacje i dokumenty wymagane przez Prawo upadłościowe, w tym m.in. aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną, bilans sporządzony na dzień przypadający w okresie 30 dni przed złożeniem wniosku oraz spis wierzycieli. Pisma i dokumenty składa się co do zasady za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe.
3. Rozpoznanie wniosku przez sąd. Sąd bada przede wszystkim, czy istnieją podstawy do ogłoszenia upadłości oraz czy zostały spełnione warunki przewidziane w Prawie upadłościowym. Zgodnie z art. 27 ust. 3 Prawa upadłościowego postanowienie w sprawie ogłoszenia upadłości sąd powinien wydać w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku.
4. Ogłoszenie upadłości i przejęcie zarządu przez syndyka. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości służącą zaspokojeniu wierzycieli. Przedsiębiorca traci prawo zarządu oraz możliwość rozporządzania mieniem wchodzącym do masy.
5. Likwidacja majątku i zaspokojenie wierzycieli. Syndyk sporządza spis inwentarza i plan likwidacyjny, a następnie prowadzi likwidację masy upadłości. Środki uzyskane w toku postępowania są przeznaczane na zaspokojenie wierzycieli zgodnie z zasadami określonymi w ustawie.
6. Zakończenie postępowania. Po wykonaniu czynności wymaganych w postępowaniu i podziale środków postępowanie zostaje zakończone. Upadły będący osobą fizyczną może następnie, na zasadach określonych w Prawie upadłościowym, ubiegać się o ustalenie planu spłaty wierzycieli i umorzenie pozostałej części zobowiązań, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. Wniosek w tym zakresie składa się co do zasady w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o zakończeniu postępowania.

Wniosek o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd rejonowy – sąd gospodarczy właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. W przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną domniemywa się, że jest nim główne miejsce wykonywania działalności gospodarczej.

Procedura bankructwa spółki

Procedura bankructwa spółki również rozpoczyna się od ustalenia, czy spółka stała się niewypłacalna, a następnie od złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Podstawowy przebieg postępowania jest podobny niezależnie od formy spółki, jednak różnice dotyczą przede wszystkim tego, kto jest dłużnikiem, kto może i kto ma obowiązek złożyć wniosek oraz jak kształtuje się odpowiedzialność osób związanych ze spółką. Prawo upadłościowe przewiduje w tym zakresie odmienne zasady dla spółek kapitałowych, osobowych i wspólników spółki cywilnej.

W przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej posiadającej zdolność prawną domniemywa się, że głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest jej siedziba. Na tej podstawie ustala się co do zasady właściwość sądu upadłościowego.

Procedura bankructwa spółki z o.o.

W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością dłużnikiem jest sama spółka, a obowiązek terminowego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa co do zasady na osobach uprawnionych do prowadzenia jej spraw i reprezentowania. Procedura przebiega następnie w kilku etapach:

1. Ocena niewypłacalności spółki – ustalenie, czy zachodzą ustawowe przesłanki do ogłoszenia upadłości.
2. Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości – przez spółkę lub wierzyciela; po stronie spółki obowiązek działania może ciążyć na członkach zarządu.
3. Rozpoznanie wniosku przez sąd – sąd bada istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości.
4. Ogłoszenie upadłości i ustanowienie syndyka – majątek spółki wchodzi do masy upadłościowej, a zarząd nad nim przejmuje syndyk.
5. Likwidacja majątku i zaspokojenie wierzycieli – syndyk ustala skład majątku, prowadzi jego likwidację i realizuje podział środków.
6. Zakończenie postępowania – po wykonaniu czynności przewidzianych w postępowaniu.

Upadłość spółki z o.o. nie oznacza automatycznie przejścia jej długów na członków zarządu. Jeżeli jednak egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu mogą odpowiadać solidarnie za jej zobowiązania na zasadach określonych w art. 299 Kodeksu spółek handlowych. Członek zarządu może uwolnić się od tej odpowiedzialności m.in. wtedy, gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo we właściwym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lub zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, bądź że niezłożenie wniosku nie nastąpiło z jego winy.

Procedura bankructwa spółki jawnej

Spółka jawna posiada zdolność upadłościową, dlatego postępowanie upadłościowe może być prowadzone bezpośrednio wobec niej. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć sama spółka, jej wierzyciel osobisty, a także każdy wspólnik odpowiadający bez ograniczenia za zobowiązania spółki. Nie oznacza to jednak, że każdy wspólnik uprawniony do złożenia wniosku ma jednocześnie obowiązek jego złożenia. Obowiązek ten spoczywa na osobach, które mają prawo do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, a wniosek powinien zostać złożony nie później niż w terminie 30 dni od dnia wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości.

Procedura bankructwa spółki jawnej przebiega zasadniczo w następujących etapach:

1. Ocena niewypłacalności spółki – w pierwszej kolejności należy ustalić, czy spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych i czy zachodzą przesłanki do ogłoszenia upadłości.
2. Przygotowanie i złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości – wniosek może zostać złożony przez spółkę lub wierzyciela, a w przypadku spółki jawnej również przez wspólnika odpowiadającego bez ograniczenia za jej zobowiązania.
3. Rozpoznanie sprawy przez sąd – sąd bada, czy spółka jest niewypłacalna oraz czy zostały spełnione ustawowe warunki pozwalające na ogłoszenie jej upadłości.
4. Ogłoszenie upadłości i ustanowienie syndyka – po ogłoszeniu upadłości majątek należący do spółki tworzy masę upadłościową, a zarząd nad nim przejmuje syndyk.
5. Ustalenie majątku i wierzytelności – syndyk ustala skład masy upadłości, analizuje zgłoszone wierzytelności oraz przygotowuje dalsze czynności związane z likwidacją majątku spółki.
6. Likwidacja majątku i zaspokojenie wierzycieli – składniki majątku spółki są spieniężane, a uzyskane środki przeznaczane na zaspokojenie wierzycieli zgodnie z zasadami określonymi w Prawie upadłościowym.
7. Zakończenie postępowania – po wykonaniu czynności związanych z likwidacją masy i podziałem środków postępowanie upadłościowe zostało zakończone.

Istotną cechą spółki jawnej jest odpowiedzialność jej wspólników za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem. Odpowiedzialność ta ma charakter solidarny ze spółką i pozostałymi wspólnikami, z uwzględnieniem zasad odpowiedzialności subsydiarnej określonych w Kodeksie spółek handlowych. Upadłość spółki jawnej nie oznacza jednak automatycznie ogłoszenia upadłości jej wspólników – są to odrębne postępowania. Wspólnicy osobowych spółek handlowych, którzy odpowiadają za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, posiadają własną zdolność upadłościową.

Bankructwo spółki cywilnej – jak przebiega?

W przypadku spółki cywilnej procedura wygląda inaczej niż w spółkach handlowych, ponieważ spółka cywilna nie jest odrębnym przedsiębiorcą posiadającym własną zdolność upadłościową. Postępowanie upadłościowe może być natomiast prowadzone wobec poszczególnych wspólników spółki cywilnej, którzy są przedsiębiorcami.

Procedura przebiega zasadniczo w następujących etapach:

1. Ocena niewypłacalności wspólnika – w pierwszej kolejności należy ustalić, czy konkretny wspólnik spełnia przesłanki niewypłacalności. Każdy wspólnik jest w tym zakresie oceniany jako odrębny dłużnik.
2. Przygotowanie i złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości – wniosek składany jest wobec danego wspólnika, a nie wobec spółki cywilnej jako takiej. Obowiązek terminowego złożenia wniosku spoczywa na przedsiębiorcy, jeżeli wystąpiła wobec niego podstawa do ogłoszenia upadłości.
3. Rozpoznanie wniosku przez sąd – sąd bada sytuację konkretnego wspólnika i ustala, czy zachodzą przesłanki do ogłoszenia jego upadłości.
4. Ogłoszenie upadłości wspólnika – po wydaniu postanowienia majątek danego wspólnika w zakresie określonym przepisami wchodzi do masy upadłościowej, a zarząd nad nią przejmuje syndyk.
5. Ustalenie majątku i wierzytelności – syndyk ustala skład masy upadłościowej oraz wierzytelności podlegające uwzględnieniu w postępowaniu.
6. Likwidacja majątku i zaspokojenie wierzycieli – majątek należący do masy upadłości jest likwidowany, a uzyskane środki przeznaczane są na zaspokojenie wierzycieli zgodnie z zasadami Prawa upadłościowego.
7. Zakończenie postępowania – po wykonaniu czynności związanych z likwidacją majątku i podziałem środków postępowanie wobec wspólnika zostaje zakończone.

Określenie „bankructwo spółki cywilnej” jest więc skrótem potocznym. Formalnie postępowanie upadłościowe dotyczy wspólnika lub wspólników tej spółki, a nie samej spółki cywilnej.

Jeżeli upadłość zostanie ogłoszona wobec wszystkich wspólników spółki cywilnej, sąd może połączyć ich sprawy upadłościowe do łącznego rozpoznania. W takim przypadku może wyznaczyć jednego syndyka dla wszystkich spraw, jednak dla każdego z upadłych sporządza się odrębne listy wierzytelności oraz plany podziału funduszów masy upadłości.

Jak wygląda bankructwo pozostałych rodzajów spółek?

W przypadku pozostałych spółek podstawowy schemat postępowania upadłościowego jest podobny, jednak różnice dotyczą przede wszystkim zakresu odpowiedzialności wspólników oraz tego, wobec kogo może zostać ogłoszona upadłość.

Forma prawna spółki ma więc znaczenie przede wszystkim dla ustalenia, kto posiada zdolność upadłościową, kto odpowiada za zobowiązania oraz na kim ciąży obowiązek terminowego podjęcia działań po wystąpieniu niewypłacalności.

Kto i w jakim terminie powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości?

Dłużnik ma obowiązek złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do jej ogłoszenia. Wynika to z art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe.
To, kto konkretnie powinien złożyć wniosek, zależy od formy prawnej przedsiębiorstwa:

• w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej – obowiązek spoczywa na przedsiębiorcy;
• w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej posiadającej zdolność prawną – obowiązek spoczywa na każdej osobie, która na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami;
• w przypadku spółek osobowych znaczenie ma sposób prowadzenia spraw i reprezentacji spółki oraz odpowiedzialność poszczególnych wspólników.

Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć także wierzyciel osobisty dłużnika. Prawo upadłościowe przewiduje ponadto dodatkowy krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku w odniesieniu do niektórych spółek osobowych, np. wspólników odpowiadających bez ograniczenia za ich zobowiązania.

Termin 30 dni nie jest liczony od momentu, w którym przedsiębiorca „zauważy” problemy finansowe ani od dnia powstania pierwszego zadłużenia. Biegnie od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Dlatego prawidłowe ustalenie momentu powstania niewypłacalności ma istotne znaczenie dla oceny, czy obowiązek został wykonany w terminie.

Niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie może prowadzić do odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wierzycielom, chyba że osoba zobowiązana wykaże brak swojej winy lub wystąpienie innych przesłanek przewidzianych w ustawie.

Dodatkowo sąd może w określonych przypadkach orzec wobec osoby, która ze swojej winy nie złożyła wniosku w terminie, zakaz prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia określonych funkcji na okres od 1 do 10 lat. W przypadku członka zarządu spółki handlowej lub likwidatora niezłożenie wniosku o upadłość mimo wystąpienia ustawowych przesłanek może również skutkować odpowiedzialnością karną.

Kiedy zamiast upadłości warto rozważyć restrukturyzację?

Restrukturyzacja może być rozwiązaniem dla przedsiębiorcy, który jest niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością, ale nadal istnieją realne podstawy do dalszego prowadzenia działalności i porozumienia z wierzycielami. Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika poprzez zawarcie układu z wierzycielami, a w przypadku sanacji również poprzez przeprowadzenie działań sanacyjnych.

W zależności od sytuacji przedsiębiorstwa restrukturyzacja może zostać przeprowadzona w ramach:

• postępowania o zatwierdzenie układu,
• przyspieszonego postępowania układowego,
• postępowania układowego,
• postępowania sanacyjnego.

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje więc rozwiązania zarówno dla przedsiębiorców już niewypłacalnych, jak i tych, których sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie mogą stać się niewypłacalni.

Restrukturyzacja nie jest jednak automatycznie lepszym rozwiązaniem od upadłości. Jeżeli przedsiębiorstwo nie ma realnych możliwości odzyskania zdolności do regulowania zobowiązań, dalsze odwlekanie decyzji może pogorszyć sytuację dłużnika i wierzycieli. Wybór pomiędzy restrukturyzacją, a złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości powinien więc uwzględniać m.in. skalę zadłużenia, płynność finansową, perspektywy dalszego prowadzenia biznesu oraz możliwość zawarcia porozumienia z wierzycielami.

Gdzie sprawdzić, czy firma lub spółka jest w upadłości?

Informację o tym, czy wobec firmy lub spółki jest albo było prowadzone postępowanie upadłościowe, można sprawdzić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Jest to jawny, ogólnodostępny rejestr prowadzony przez Ministra Sprawiedliwości, w którym ujawniane są m.in. dane dotyczące postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

W Portalu Publicznym KRZ można wyszukać podmiot m.in. na podstawie:

• nazwy firmy lub spółki,
• numeru KRS lub NIP,
• danych osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą,
• sygnatury konkretnego postępowania.

Jeżeli wobec przedsiębiorcy prowadzone jest postępowanie upadłościowe, w KRZ można znaleźć informacje dotyczące jego przebiegu i statusu. Rejestr obejmuje również postępowania zakończone, dlatego może służyć nie tylko do sprawdzenia aktualnej sytuacji przedsiębiorstwa, ale także jego wcześniejszych postępowań upadłościowych lub restrukturyzacyjnych.

Więcej informacji znajdziesz w artykule jak sprawdzić czy firma jest w restrukturyzacji?

Podstawa prawna

Najważniejszym aktem prawnym regulującym zasady niewypłacalności przedsiębiorców, składania wniosku o ogłoszenie upadłości oraz przebieg postępowania jest ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe. Aktualny tekst jednolity został ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 913.

W kontekście zagadnień opisanych w artykule szczególne znaczenie mają przepisy dotyczące:

• zdolności upadłościowej – określające, wobec jakich podmiotów może zostać ogłoszona upadłość,
• niewypłacalności dłużnika – wskazujące przesłanki stanowiące podstawę ogłoszenia upadłości,
• obowiązku i terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości,
• skutków ogłoszenia upadłości dla majątku dłużnika,
• prowadzenia postępowania przez syndyka i zaspokajania wierzycieli.

Jeżeli przedsiębiorstwo rozważa restrukturyzację jako alternatywę dla upadłości, zastosowanie ma również ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne. Aktualny tekst jednolity tej ustawy został ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 533.

Podsumowanie

Bankructwo firmy lub spółki jest potocznym określeniem sytuacji związanej z poważnymi problemami finansowymi przedsiębiorstwa, natomiast formalne skutki prawne wiążą się z niewypłacalnością i postępowaniem upadłościowym. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie momentu powstania niewypłacalności, ponieważ od niego może zależeć obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie. Sam przebieg postępowania różni się w zależności od formy prawnej przedsiębiorcy – inaczej wygląda sytuacja osoby prowadzącej jednoosobową działalność, inaczej spółki z o.o., jawnej czy wspólników spółki cywilnej. Jeżeli przedsiębiorstwo ma realne szanse na dalsze funkcjonowanie, przed upadłością warto również przeanalizować możliwość restrukturyzacji. W każdym przypadku decyzja powinna opierać się na aktualnej sytuacji finansowej firmy, jej formie prawnej oraz obowiązkach wynikających z Prawa upadłościowego.

Czytaj więcej:

👉 Doradca restrukturyzacyjny pomoże ochronić przedsiębiorstwo przed upadłością

👉 Układ ratalny z ZUS – ile czasu masz na spłatę zadłużenia?

👉 Ugoda z Urzędem Skarbowym – formalne uregulowanie zadłużenia

FAQ